معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، همزمان با هفته جهانی ترویج تغذیه با شیرمادر (۱۰ تا ۱۶ مرداد ۱۴۰۵) با اشاره به شعار امسال «تغذیه با شیر مادر برای آغازی سالم و عادلانه؛ آنچه مؤثر است را تقویت کنیم»، از اجرای برنامه‌های گسترده آموزشی، حمایتی و مشاورهای برای مادران باردار و شیرده در مراکز جامع سلامت، بیمارستان‌های دوستدار کودک و مراکز مشاوره شیردهی سراسر استان خبر داد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دکتر خالد رحمانی، معاون امور بهداشتی این دانشگاه، به مناسبت هفته جهانی ترویج تغذیه با شیرمادر (۱۴۰۵) با اشاره به اهمیت این رویداد جهانی، اظهار کرد: سازمان بهداشت جهانی و یونیسف، با توجه به مزایای بی‌شمار تغذیه با شیر مادر، هر ساله روزهای ۷ تا ۱ آگوست (مقارن با ۱۶ تا ۱۰ مردادماه) را به عنوان هفته جهانی ترویج تغذیه با شیرمادر نام‌گذاری کرده‌اند. تغذیه با شیرمادر، یک راه‌حل جهانی برای ایجاد فرصت‌های برابر و شروع عادلانه زندگی برای تمام افراد محسوب می‌شود و سلامت، رفاه و بقای زنان و کودکان را در سراسر جهان ارتقا می‌دهد.

وی افزود: بر این اساس، کمیته کشوری تغذیه با شیرمادر، شعار امسال را تحت عنوان تغذیه با شیر مادر برای آغازی سالم و عادلانه: آنچه مؤثر است را تقویت کنیم
(Breastfeeding for a sustainable start in life: Strengthen what works)
تعیین نموده است.

دکتر رحمانی با استناد به گزارش‌های جهانی تأکید کرد: اگر تمام نوزادان بلافاصله پس از تولد در تماس پوستی با مادر قرار گیرند، به مدت شش ماه به طور انحصاری با شیرمادر تغذیه شوند و این روند تا دو سال یا بیشتر همراه با غذاهای کمکی مناسب ادامه یابد، مرگ‌ومیر کودکان زیر ۵ سال در سطح جهان به میزان قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت.

وی همچنین بیان کرد: تغذیه با شیرمادر علاوه بر کاهش بیماری‌های مزمن آینده نظیر بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت و چاقی، نقش مهمی در افزایش تکامل شناختی و ارتقای هوش کودکان ایفا می‌کند.

پیشینه و پوشش خدمات در استان کردستان

معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به تاریخچه برنامه ترویج تغذیه با شیرمادر از سال ۱۳۶۵ در سطح وزارت بهداشت، گفت: جمعیت هدف مستقیم این برنامه، کودکان زیر دو سال، مادران باردار و مادران شیرده هستند که در مراکز خدمات جامع سلامت، خانه‌های بهداشت و بیمارستان‌ها خدمات دریافت می‌کنند. همچنین کارکنان بهداشتی درمانی شامل پزشکان، پرستاران، ماماها، کارشناسان تغذیه، نیروهای بهداشت خانواده و بهورزان و هر فردی که با مادر و کودک سروکار دارد، مخاطب آموزش‌های تخصصی شیرمادر هستند.

وی افزود: هر ساله بر اساس استانداردهای وزارت بهداشت، واحدهای بهداشتی و بیمارستان‌ها موظف به برگزاری کارگاه‌های سه‌روزه شیرمادر برای کلیه پرسنل شاغل در بخش بهداشت و درمان هستند. همچنین آموزش‌های همگانی برای خانواده‌ها از طریق جلسات آموزشی، تهیه و توزیع رسانه‌های آموزشی و نیز در جریان مراقبت‌های معمول ارائه می‌شود. در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، مادران به مراکز مشاوره شیردهی در هر شهرستان ارجاع داده شده و از حمایت‌های کارکنان این مراکز بهره‌مند می‌شوند.

بیمارستان‌های دوستدار کودک و مراکز مشاوره شیردهی

دکتر رحمانی با تأکید بر اهمیت اجرای صحیح 10 اقدام بیمارستان‌های دوستدار کودک به عنوان معیارهای بین‌المللی، تصریح کرد: در بیمارستان‌های دوستدار کودک، آموزش مادران باردار، تماس پوستی مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد، شروع تغذیه با شیرمادر در ساعت اول تولد، تداوم تغذیه مکرر و انحصاری، هم‌اتاقی ۲۴ ساعته مادر و شیرخوار، عدم استفاده از بطری و گول‌زنک و نیز آموزش و حمایت از مادران، از مهم‌ترین فعالیت‌ها برای شروع موفق و تداوم شیردهی محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: به منظور حل مشکلات شیردهی مادران، مراکز مشاوره شیردهی در کلیه شهرستان‌های استان در بخش بهداشت و درمان راه‌اندازی شده است. این مراکز با حضور مشاوران آموزش‌دیده، ضمن شناسایی مشکلات شیردهی، اقدامات لازم برای رفع آنها و پیگیری مستمر را انجام می‌دهند تا موفقیت شیردهی تضمین شود.

حمایت‌های تغذیه‌ای و کمیسیون شیر مصنوعی

معاون بهداشت دانشگاه همچنین از اقدامات پیشگیرانه در خصوص سوءتغذیه خبر داد و گفت: در مواردی که به دلایل مشخص و تأییدشده از سوی اعضای کمیسیون شیر مصنوعی شهرستان‌ها، شیرخوار از شیرمادر محروم می‌گردد، شیرمصنوعی یارانه‌ای در اختیار خانواده‌ها قرار می‌گیرد. این کمیسیون‌ها به صورت ماهیانه و با حضور اعضای واجدشرایط حامی شیرمادر در سطح شهرستان‌ها تشکیل می‌شود.

نگاه دینی، علمی و آماری به تغذیه با شیرمادر

دکتر رحمانی در ادامه با یادآوری فرمایش پیامبر اکرم(ص) که برای شیرخوار هیچ شیری بهتر از شیر مادر نیست، اظهار کرد: شیر مادر، مائده الهی و بی‌نظیر است که همواره مورد توجه بزرگان دین، محققان و دانشمندان بوده است، مطالعات نشان می‌دهد تغذیه با شیرمادر، راهکاری مؤثر برای کاهش مرگ‌ومیر کودکان و ارتقای سلامت آنان است و به عنوان یکی از اجزای اصلی مراقبت‌های بهداشتی کشور محسوب می‌شود.

وی با استناد به آمارهای جهانی، افزود: متأسفانه تنها ۴۰ درصد از شیرخواران زیر ۶ ماه به طور انحصاری با شیرمادر تغذیه می‌شوند و فقط ۴۵ درصد آنها تغذیه با شیرمادر را تا ۲۴ ماهگی ادامه می‌دهند. همچنین تفاوت‌های فاحشی در میزان تغذیه با شیرمادر در مناطق مختلف وجود دارد؛ به طوری که بر اساس آخرین آمار کشوری، میزان تغذیه انحصاری با شیرمادر در استان کردستان حدود ۴۸٫۲ درصد و میزان کشوری حدود ۴۷٫۴ درصد گزارش شده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به موانع موجود در مسیر شیردهی موفق، گفت: کمبود خدمات بهداشتی، ضعف سیستم‌های حمایتی در جامعه، خانواده و محیط کار، سیاست‌های اشتغال نامناسب و بازاریابی تهاجمی جانشین‌های شیرمادر، از جمله چالش‌های جدی هستند. با این حال، تغذیه با شیرمادر به پیشگیری از انواع سوءتغذیه، تأمین امنیت غذایی شیرخواران و کودکان خردسال و کمک به خروج از چرخه گرسنگی و فقر کمک می‌کند و در واقع زیربنای زندگی پایدار است.

وی با تأکید بر اینکه شیرمادر مغذی‌ترین غذا با قوی‌ترین مواد ایمونولوژیک برای نوزادان است، خاطرنشان کرد: تغذیه با شیرمادر، تکامل شناختی و ضریب هوشی کودکان را تقویت می‌کند و امکان تحصیلات بهتر، مشارکت مؤثر در نیروی کار و افزایش درآمد را در طول عمر فراهم می‌آورد. بی‌توجهی به این مرحله بحرانی از رشد مغز، می‌تواند زیان‌های شناختی و اقتصادی جبران‌ناپذیری به بار آورد. به یقین، تغذیه با شیرمادر، سلامت و تندرستی زنان و کودکان را بهبود می‌بخشد و پایه‌گذار توسعه و آینده کشور است.